Tutaq ki, yeni bir kafe açmısınız. Divara gözəl bir lövhə asdırıb üstünə şəbəkə adı ilə şifrəni yazdırırsınız. Müştəri gəlir, şifrəni əl ilə yığır, bəzən səhv yazır, əsəbləşir, sizi çağırır. Şifrəni ayda bir dəyişmək istəyirsiniz — amma onda köhnə lövhə də dəyişməlidir. Kiminsə həmin şəbəkədən nə üçün istifadə etdiyini isə heç cür bilmirsiniz.
Captive portal bütün bu problemi bir səhifə ilə həll edir. Qonaq Wi-Fi-a qoşulmaq istəyəndə birbaşa internetə düşmür — əvvəlcə sizin təyin etdiyiniz giriş ekranı açılır. Orada nə olacağına isə siz qərar verirsiniz.
Sadə dillə: necə işləyir?
Prosesi addım-addım təsəvvür edək. Bir nəfər qonaq şəbəkənizin adını telefonunda görüb ona toxunur:
- Telefon şəbəkəyə qoşulur, amma internet hələ bağlıdır.
- Ekranda avtomatik olaraq sizin giriş səhifəniz açılır — loqonuz, rənginiz, "Xoş gəlmisiniz" mesajınız.
- Qonaq tələb olunan addımı atır: bir düyməyə basır, telefon nömrəsini yazır, yaxud aldığı kodu daxil edir.
- Yalnız bundan sonra internet açılır və qonaq sərbəst gəzir.
Bütün bu proses bir neçə saniyə çəkir. Qonaq üçün sadəcə bir toxunuşdur — arxada baş verən texniki işlərdən onun xəbəri olmur.
Giriş üsulları — hansını seçmək olar?
Burada bir düzgün cavab yoxdur, məkanınızdan asılıdır. Ən çox istifadə olunan dörd variant:
Bir toxunuşla giriş
Qonaq sadəcə şərtləri qəbul edir və dərhal onlayn olur. Kafelər, gözləmə zalları, bərbərxanalar üçün ideal — heç nə yazmaq lazım deyil, sürtünmə sıfırdır.
SMS təsdiqi
Qonaq telefon nömrəsini yazır, SMS ilə kod alır və onu daxil edir. Bu, həm də istifadəçini identifikasiya edən üsuldur — Azərbaycanda ictimai Wi-Fi üçün geniş tətbiq olunan yanaşma budur. Aşağıda bu barədə ayrıca danışacağıq.
Voucher (kod) sistemi
Əvvəlcədən vaxt məhdudiyyətli kodlar hazırlayırsınız — məsələn, "2 saatlıq giriş". Otel resepşnu qonağa kod verir, yaxud co-working məkanı onu satır. Kim nə qədər istifadə edəcəyinə tam nəzarət sizdə olur.
Sosial və ya hesabla giriş
Facebook, Google, ya da sizin yaratdığınız adlı hesabla giriş. Əməkdaşlar və daimi müştərilər üçün rahatdır.
Praktik məsləhət: Bir çox məkan qonaqlar üçün "bir toxunuş" və ya "SMS", əməkdaşlar üçün isə "adlı hesab" təyin edir. Hər auditoriyaya fərqli qayda — fərqli sürət, fərqli vaxt limiti. Bunu bir dəfə qurursunuz, sonra avtomatik işləyir.
Bəs bu sizə nə qazandırır?
Captive portal təkcə "gözəl giriş səhifəsi" deyil. Real biznes faydaları var:
- Nəzarət. Kimin, nə qədər, hansı sürətlə qoşulacağını siz təyin edirsiniz. Bir qonaq bütün kanalı YouTube-a sərf edib qalanlarını yavaşlada bilməz.
- Brend. Giriş ekranı sizin loqonuzla açılır. Kiçik detaldır, amma peşəkar təəssürat yaradır.
- Təhlükəsizlik. Qonaq şəbəkəsi sizin əsas iş şəbəkənizdən — kassa, mühasibatlıq, kameralar — ayrılır. Kimsə qonaq Wi-Fi vasitəsilə vacib sistemlərinizə çıxa bilmir. Bu, CERT.gov.az-ın da tövsiyə etdiyi əsas qaydalardan biridir.
- Uyğunluq. İstifadəçi identifikasiyası və giriş jurnallarının saxlanması — qanuni tələblərə cavab verməyin ən sadə yolu.
Azərbaycanda captive portal niyə xüsusi mövzudur?
Ölkəmizdə ictimai Wi-Fi təqdim edən məkanlarda istifadəçinin kimliyini müəyyən etmək praktikası formalaşıb. Ən çox yayılmış üsul da elə budur: qonaq telefon nömrəsini yazır, SMS ilə kod alır, giriş edir. Yəni şəbəkədən kimin istifadə etdiyi anonim qalmır.
Bunu əl ilə, ya da ucuz "sosial Wi-Fi" xidmətləri ilə həll etmək olar — amma orada bir incə məqam var: həmin xidmətlərdə qonaqlarınızın məlumatı çox vaxt xarici bir şirkətin buludunda saxlanılır və hər lokasiya üçün aylıq ödəniş çıxır. Öz cihazınızda işləyən captive portal isə məlumatı sizin məkanınızda saxlayır və təkrarlanan lokasiya haqqı olmur.
Bu mövzuda daha ətraflı
- İctimai Wi-Fi və qanunvericilik: kafe və otellər üçün nə bilməli
- Otel və kafe üçün qonaq Wi-Fi həlli necə qurulur
- Onyx Firewall — qoş, işləsin, qalanını bizə burax
Onda haradan başlamaq lazımdır?
Əgər məkanınızda qonaqlara Wi-Fi verirsinizsə, captive portal artıq sizə lazımdır — istər indi qanun tələbinə görə, istər sadəcə şəbəkənizi nizama salmaq üçün. Yaxşı xəbər budur ki, bunun üçün access point-lərinizi dəyişmək, ya da şirkətə İT mühəndisi götürmək lazım deyil.
Onyx Firewall məhz bu iş üçün hazırlanıb: mövcud router və ya access point-lərinizi olduğu kimi saxlayırsınız, cihazı şəbəkə girişinə əlavə edirik, giriş səhifəsini sizin brendinizlə qururuq — və onu uzaqdan biz idarə edirik. Siz sadəcə öz işinizə baxırsınız.
Tez-tez verilən suallar
Captive portal üçün Wi-Fi avadanlığımı dəyişməliyəm?
Xeyr. Portal mövcud router və ya access point-lərlə işləyir. Şəbəkə girişinə bir cihaz əlavə olunur, mövcud Wi-Fi-nız isə olduğu kimi qalır.
Qonaqların məlumatı harada saxlanılır?
Öz cihazınızda işləyən həlldə məlumat sizin məkanınızda qalır və xarici buluda ötürülmür. Saxlama müddəti də yerli praktikaya uyğun tənzimlənir.
Bunu idarə etmək üçün texniki bilik lazımdır?
Onyx Firewall vəziyyətində yox. Quraşdırmanı, dəyişiklikləri və yeniləmələri uzaqdan biz edirik. Siz sadəcə giriş səhifəsinin necə görünəcəyini seçirsiniz.
Qonaq şəbəkəsi əsas iş şəbəkəmə təhlükə yaradır?
Düzgün qurulduqda əksinə — qonaqlar ayrıca şəbəkədə izolə olunur və kassa, server kimi vacib sistemlərə çıxışı olmur.